Algemeen

Algemeen nieuws en beschouwingen over virtuele werelden. Hoe kijkt iedereen er tegenaan en hoe gaan ze zich in de toekomst ontwikkelen?

Het is alweer maanden.. meer dan een half jaar geleden dat ik het voor het laatst de moeite waard vond om te berichten over second life. Daarna werd het stil hier. Ik heb ondertussen besloten de draad weer op te pakken… Ik weet nog niet met welke snelheid hier berichten gaan verschijnen, maar dat zullen we wel zien!

stand van zaken

Nadat in eind 2006 Lindenlabs de boer op ging met Second Life was de nieuwe hype daar. Iedereen had het over virtuele werelden. Nieuwe ontwikkelingen werden op de voet gevolgd en men was er als de kippen bij om er zeker van te zijn de virtuele boot niet te missen. Verwachtingen waren hoog gespannen en het jaar 2007 verstreek. Virtuele werelden en met name second life verdwenen in (begin van) 2008 eigenlijk geheel uit de publiciteit…

Nu het jaar 2008 er bijna op zit kan gerust gezegd worden dat het in de media totaal stil is geworden rond virtuele werelden. Dit terwijl de hele games tak (denk hierbij aan het immens populaire World of Warcraft) een enorme groei doormaakt. Met regelmaat worden nieuwe game-werelden geïntroduceerd en er staan er nog vele in de planning. Ook de ontwikkelingen op dit vlak staan nog in een vroeg stadium en ik verwacht dat deze manier van gamen mainstream gaat worden (voor zover deze dat nog niet is..).

Is Second Life dood?

Als ik het met mensen over second life heb komt nogal eens de vraag naar boven of second life uberhaubt nog wel bestaat. Op zich geen gekke vraag… in de gewone media is het fenomeen verdwenen en zelfs op blogs (als deze) droogde de nieuwsstroom bijna helemaal op.  Als we kijken naar de hype cycle curve van second life, kunnen we denk ik zeggen dat het diepe dal na de enorme populariteits piek is bereikt en dat men langzaamaan heel voorzichtig uit het dal begint te klimmen.

Het aantal ’spelers’ dat dagelijks inlogt groeit de laatste tijd weer wat sterker en tot mijn grote vreugde is Linden labs momenteel bezig aan een aantal serieuze verbeteringen op het vlak van stabiliteit en usability (en ja dat is nodig, want met iedere groei van het aantal ingelogde gebruikers kraakt second life in zijn voegen…).

Hierover in komende posts meer, want u raadt het al… Ikzelf vertoef nog dagelijks in second life en denk dat het zo langzamerhand weer interessant wordt om niet alleen deze maar ook andere vituele werelden te volgen en daar over te bloggen!

Dinsdag werd het seminar over Virtuele Werelden aan de TUDelft georganiseerd. Als kick-off werden de prijswinnaars bekend gemaakt van de prijsvraag ‘Overheid en virtuele werelden‘ welke half november aangekondigd werd. Deze prijsvraag had tot doel te kijken hoe virtuele werelden ingezet konden worden door de overheid. Men was hierbij op zoek naar oplossingen die verder gaan dan het ‘virtuele loket’.

De jury gaf te kennen dat het moeilijk is gebleken tot de winnaars te komen omdat sommige inzendingen conceptueel van aard waren en andere ideeën stonden juist in de startblokken om uitgevoerd en getest te gaan worden. Dit bleek ook in de twee gepresenteerde winnaars. Het eerste idee waarbij de burger middels een virtuele representatie van apeldoorn werd betrokken bij het proces van stedelijke indeling met betrekking tot nieuwbouw woningen was zo’n idee dat binnenkort in het echt getest/gebruikt gaat worden. Het tweede idee was een puur conceptueel idee waarbij er een spel-element aan google-earth werd toegevoegd. Bij deze presentatie werd me niet duidelijk wat het idee nou precies was…

Daarna volgde het seminar met Valerie Frissen van TNO/ICT, Stef Aupers en van de Erasmus Universiteit en Popke Rein Munniksma van ABN AMRO. Stuk voor stuk boeiende presentaties waarbij een breed scala aan nieuwe media en het gebruik daarvan voorbij kwam. Lees meer over deze seminars op het Merge blog.

Multiverse is geen virtuele wereld op zich, het is net als Metaplace een platform waarmee ontwikkelaars op relatief eenvoudige wijze hun eigen virtuele wereld kunnen ontwikkelen. Dit kan een spel zijn, maar het kan ook een 3d kantoor omgeving. Op de website van Multiverse is een aantal screenshots te zien.

Onlangs heeft Multiverse een aantal demo werelden gelanceerd om het publiek in rond te laten lopen. Deze werelden geven al een degelijk gevoel, hoewel er nog niet veel te doen is. Grote tegenstelling met bijvoorbeeld Second Life is dat een virtuele wereld ontwikkeld met dit platform op een eigen server kan draaien waardoor je niet meer afhankelijk bent van een derde partij. Het maakt dit platform erg interessant voor bedrijfstoepassingen en educatieve doeleinden. In de screenshots is ook een kantooromgeving te zien… grijs en saai, maargoed, dat is waarschijnlijk makkelijk aan te passen!

De het team achter Multiverse (gevormd in 2004) bestaat voor een groot deel uit oud ontwikkelaars van Netscape. Een van de demo-werelden, Times Square, is (mede) gebouwd door het Engelse Rivers Run Red (welke tot nu toe vooral bezig waren in Second Life.)

Uit het feit dat dit toonaangevende bedrijf zich op dit platform richt, toont aan dat het best wel eens groot kan gaan worden. De techniek biedt de mogelijkheid een realistische 3d wereld weer te geven (in tegenstelling tot metaplace) en het eerder genoemde feit dat men een wereld op een eigen (afgeschermde) server kan hosten zal de stabiliteit waarschijnlijk ten goede komen.

Al met al zie ik hierin eigenlijk voor het eerst een serieus alternatief voor Second Life als het aankomt op gebruik voor zakelijke en educatieve doeleinden. Het is echter de vraag hoe ver men met de ontwikkeling is en wanneer de eerste Multiverse werelden open gaan voor het publiek.

Bekijk een trailerfilmpje: wmv-format of quicktime

Op 8 februari vind op de Hogeschool Utrecht een Symposium plaats genaamd: Symposium Virtual Worlds, “Hope or Hype?” Op het symposium wordt door verschillende sprekers uit het bedrijfsleven, onderwijs, overheid en de zorg gekeken naar hun eigen invalshoeken in de virtuele werelden. Deze invalshoeken zijn: de zorg, educatie, overheid, de zakelijke markt en de veranderingen in communicatie die virtuele werelden met zich mee brengen.

De sprekers zijn o.a.

• Barend Raaf van DNB Media
• Dr. Harry van Vliet van het Telematica Instituut
• Frank Hussman van Up the Vortex
• TNO Nederland en Christian Kromme van Artificial Industry

Vanaf 12:00 uur is iedereen welkom aan de Padualaan 101 (FEM) in Utrecht. Het programma duurt tot 17:00 uur. Hierna is er een netwerkborrel.

Voor meer informatie en voor het gratis inschrijven van dit Symposium kan je terecht op de website www.virtualworlds08.nl.

Gisteren was het dan zover, de eerste ‘Dutch virtual worlds meetup‘ vond plaats in Amsterdam in een zaal van de Balie. In een informele sfeer ontmoette de verschillende personen elkaar die zich op professioneel of artistiek vlak bezig houden met virtuele werelden.

Het was leuk en inspirerend om te horen dat op allerlei vlakken mensen bezig zijn om te kijken hoe aan de ene kant verschillende technieken gebruikt kunnen worden in deze werelden, en aan de andere kant hoe virtuele werelden gebruikt kunnen worden voor (nieuwe) educatieve, professionele en artistieke doeleinden.

Opvallend (en ook logisch) is dat zo goed als alle aanwezigen vooral ervaring hadden op het gebied van Second Life. Dit is in mijn ogen logisch omdat op dit moment Second Life op het gebied van virtuele werelden de bekendste is en vergeleken met zijn concurrenten veruit de meeste mogelijkheden biedt.

Al met al een leuke avond waarvan wij zeker hopen dat deze regelmatig gaan plaatsvinden!

Alweer enige tijd geleden schreven we hier over de prijsvraag georganiseerd door EPN/PVW in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) om bruikbare en vernieuwende toepassingen van virtuele werelden voor overheden te vergaren. De uitkomst hiervan wordt gepresenteerd voorafgaand aan een seminar over virtuele werelden.

De jury van de prijsvraag bestaat uit voorzitter Alexander Rinnooy Kan (voorzitter EPN), Valerie Frissen (TNO ICT en bijzonder hoogleraar ICT en Sociale verandering), Frits Huffnagel (wethouder ICT Den Haag) en Rosalien Welle (Interstedelijk Studenten Overleg).

Tijdens de presentaties geven de sprekers, afkomstig uit de overheid, universiteiten en het bedrijfsleven, hun visie op de kansen en mogelijkheden van de winnende concepten. In de pauzes zullen studenten van de TU Delft hun innovatieve ideeën demonstreren. Wij zijn erg benieuwd naar deze ideeën en inzendingen en zullen op deze dag op de aula van de TUDelft aanwezig zijn! (kaarten voor de seminars zijn 30 euro en te betalen aan de deur. Je kan je hiervoor aanmelden op info@epn.net.

Wie weet tot ziens op 19 februari!

Het blijft nog een lastig en nieuw concept: marketing in of door middel van virtuele werelden. Het maakt het er ook niet simpeler op als je beseft dat je virtuele werelden, gaming en sociale netwerken niet per se moet zien als afzonderlijke elementen, maar dat er veel overlapping is.

In een ’spelletje’ zoals World of Warcraft gaat jaarlijks zo’n 1,3 miljard dollar om. Tegelijk is het een virtuele wereld waarin mensen elkaar ontmoeten (sociale netwerken) en in hun eigen werelden de hoofdrol spelen. Wie zit er straks nog achter de TV? De volgende generatie wordt ook wel Generation V (V voor virtual) genoemd. Deze generatie heeft een sociale cultuur waarbij relaties, diensten en communicatie vooral via elektronische media worden verzorgd.

Het blijkt wel lastig te zijn om gebruikers commercieel te benaderen in virtuele werelden. Hoe pak je dat aan? Traditionele methoden werken niet: veel bedrijven openden bijvoorbeeld in Second Life een virtuele winkel - een kopie van een winkel zoals hij er in de echte wereld ook uit zou zien. Maar deze winkels lagen er altijd verlaten bij, niemand zat hierop te wachten. Het drukst bezocht zijn die plekken waar andere gebruikers ook zijn. Dit zie je bij websites ook steeds meer gebeuren.

De kracht van virtuele werelden zit in het sociale aspect. Maar als je daar gebruik van wilt maken zul je zelf actief moeten zijn met een persoonlijke benadering. Daarin zit ook gelijk de overeenkomst met sociale media zoals weblogs. Het succes hiervan wordt sterk bepaald door het sociale en persoonlijke karakter: men deelt zijn visie, gaat de discussie aan, maar dringt niks op. Het is de gebruiker zelf die bepaald of hij/zij het interessant vindt, en hoe hij het her-gebruikt. Als je daar als bedrijf te krampachtig over doet en een conservatieve houding opstelt kan je de boot missen, zoals Coca Cola ondervond.

Onderzoeksbedrijf Gartner heeft een aantal aanbevelingen gedaan naar aanleiding van een onderzoek, een daarvan is:

- Creëer zelf virtuele omgevingen om mensen tot aankopen te bewegen.

Dat lijken merken als MTV, Lego en Sony in ieder geval goed begrepen te hebben, en oja laten we China niet vergeten. En de trend is waarschijnlijk dat er nog veel merken volgen. Uiteindelijk zullen deze werelden ook steeds meer verweven worden met de website wanneer technologie en standaarden voor virtuele werelden volgen.

Zie ook:

• De wereld die gaming heet
• Gartner: Virtuele werelden toekomst voor marketing
• De kansen van sociale netwerken
• Marketing3: marketing in een virtuele wereld

Ik was gisterenavond net op tijd om het laatste half uurtje mee te pakken van een Metanomics discussie gehouden in second life gehouden door 3 journalisten waaronder Daniel Terdiman, reporter voor CNet en schrijver van het pas verschenen boek ‘The entrepreneur’s guide to second life‘ (waarover binnenkort meer) en Wagner James Au welke eerder werkte als ‘embedded’ reporter van Linden labs, nu werkzaam voor zijn New World Notes blog.

Hetgeen me vooral interesseerde was de mening van deze twee over de toekomst van second life en of er wel of niet een nieuw en beter alternatief op gaat staan. Beide heren waren het eens dat het komende jaar wel eens het jaar van de waarheid kan worden voor second life: is het voor Linden Labs mogelijk om de enorme problemen die gepaard gaan met de groei van second life op te lossen of niet? Zal second life de geschiedenis in gaan als Netscape of als Firefox van de virtuele werelden?

Een mooi voorbeeld was de discussie zelf welke via een audiostream van een telefoonconferentie gevolgd moest worden. Dit omdat voice in-world niet werkte en ook konden de sprekers niet of slecht in loggen…

Er werd benadrukt dat second life een enorme trouwe basis aan gebruikers heeft en deze zullen ‘hun’ second life niet zomaar verlaten. Er zijn er echter anderen die aan virtuele werelden aan het timmeren zijn: ook hier werd Ralph Kosters’ metaplace weer genoemd en misschien komt de nieuwe virtuele hype wel uit het verre oosten. Een ding wat al deze nieuwkomers niet hebben t.o.v. second life is een paar jaar aan content, opgebouwd door de gebruikers. In dat opzicht is er een voorsprong ontstaan die niet zomaar ingelopen kan gaan worden…

In een overzicht heeft Fabric of Folley in oktober de grootste 40 virtuele werelden opgesomd, gerangschikt naar (geschat) bewonersaantal. Een aantal dingen vallen op als je deze lijst bekijkt.

De grootste wereld is volgens dit overzicht World of Warcraft. Maar WoW is een game, totaal iets anders dan een play zoals bijvoorbeeld Second Life is. Het verschil zit hem erin dat games altijd een doel hebben. Je moet iets bereiken, iets winnen, iets doen. Bij een play is daar geen sprake van. Je komt dan in een wereld terecht en je ziet maar wat je gaat doen. Wat dat betreft lijkt het laatste meer op de ‘echte wereld’ waarbij er ook geen doel is. Je moet zelf maar kijken wat je doet met je leven! Zo ook in plays. Soms maken bewoners van plays wel hun eigen games in een wereld als SL, dus er is wel enige overlap.

Toch zou een overzicht waarbij er wel onderscheid wordt gemaakt hierin geen gek idee zijn. Een ander criterium kan de weergave zijn. Voor sommigen is er pas sprake van een virtuele wereld wanneer de omgeving realistisch in 3D wordt weergegeven. In dat geval vallen bijvoorbeeld WoW en SL wel weer in dezelfde categorie. Daarnaast zijn er ook veel werelden die specifiek gericht zijn op kinderen, en die kijken er ook weer anders tegenaan.

Het is in ieder geval duidelijk dat games het goed doen, en misschien vinden de meesten het juist fijn wanneer je een soort doel hebt in een virtuele werelden waarbij de spellen aan een behoefte voorzien. Dat heeft Metaplace, die zich toch sterk op gaming lijkt te gaan richten, dus wel goed bekeken. Games zijn meestal business-to-consumer (B2C), plays zijn B2C of consumer-to-consumer (C2C).

Naast games en plays zou je ook virtual worlds kunnen aanmerken die ‘Pro’ zijn. Professionele werelden, niet bedoeld voor de consument maar voor zakelijke doeleinden. Business-to-business (B2B) meestal. Bijvoorbeeld teleconferencing of simulatie waarbij echte real-life projecten in een 3D wereld worden beoordeelt. Denk hierbij aan een architectenbureau dat een nieuwbouwwijk virtueel nabouwt zodat je er echt in rond kan lopen om bepaalde problemen op te sporen of een indruk te krijgen hoe het er straks uit gaat zien.

Een van de grootste tijdsbestedingen in Second Life is shoppen. Dit is niets meer dan het kopen van spullen om je virtuele leven aangenamer te maken. Zoals in het blog upthevortex duidelijk werd, is het ook nog eens zo dat meer dan de helft van het virtuele geld wordt besteed aan het uiterlijk van de eigen avatar. Daarnaast wordt er land ge- en verkocht en ook worden de huizen die daarop staan ingericht.

Virtueel shoppen kan een verademing zijn als je achter je computer door de virtuele werelden struint op zoek naar dat leuke jurkje of die ene aparte armband of die bank voor je huiskamer, zeker als je je de volle winkelstraat op een zaterdag middag in de binnenstad voor de geest haalt zo voor de feestdagen.

Zoals ik in een eerder blog-item al eens heb gezegd.. Secondlife is door mensen in second life gemaakt en het is gemaakt voor anderen in Second life. Het is een gesloten wereld (dat is het in ieder geval nu en in de nabije toekomst) en je zal er niets of nauwelijks iets kunnen kopen voor je echte leven.

Stel je echter eens voor dat je door een virtuele wereld zou kunnen lopen die niet gesloten is en waar je zou kunnen shoppen voor je echte leven. De techniek staat niet stil en het zal niet lang meer duren voor dat je ervoor kan zorgen dat jouw virtuele representant, je avatar, jouw evenbeeld is. De virtuele kleding die je dan gaat kopen, kan je passen op jouw avatar en als het daarop staat, kan je het met een gerust hart kopen voor jezelf in de goede maat en kleur. Geen zeurende man/vrouw/kinderen aan je zijde, geen opdringerige verkoper, altijd alles in de goede maat en kleur aanwezig en geen sluitingstijden. Als je morgen nog een keer alles wil passen uit de winkel voor je iets koopt is dat geen enkel probleem! Als je dan toch graag advies wil hebben komt er op verzoek een winkelbediende langs.

Dit geldt natuurlijk niet voor alle producten die je kan kopen, maar het gaat wel hard die kant op… Als we de berichten mogen geloven is men in het verre oosten aan deze toekomst aan het bouwen. Dan kan je je nieuwe auto binnen ‘een paar klikken’ kopen. In de virtuele showroom kan je het gewenste model in alle kleuren bekijken, van alle kanten en je kan onder de motorkap kijken voor zo lang als jij wil. Mensen die zeggen dat het zo’n vaart niet zal lopen, kunnen er denk ik wel eens goed naast zitten. Het is namelijk een wezelijk verschil of je naar een statisch plaatje op je scherm kijkt of dat je met het product kan interacteren… Er zijn natuurlijk nog steeds mensen die de aan-knop van een computer met moeite kunnen vinden, maar dat worden er steeds minder….